اقبال يغمايى ( گردآورنده )
38
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
پيش از آنكه بدخواهان وى را به رشوتستانى از سفير روس ، متهم كنند گفت : « اى مردم ، شاه چون نتوانست مرا با دادن رشوه از حقيقت گفتن و بيدار و هشيار كردن شما بازدارد به سفير روس متوسل شد . اما دوست و غمخوار شما به يارى پروردگار فريب او را نخورد و منحرف نشد . » آنگاه آمدن سفير را به خانهء خود و دادن انفيه دان طلا و آنچه ميان آنان رفته بود به راستى ذكر كرد . سنگربندى محمد على شاه در باغ شاه و توپ بستن به مجلس بارى ، محمد على شاه چون از آرام و رام كردن سران آزاديخواهان نااميد شد به تحريك نزديكان شرانگيزش آشكارا به ستيزگرى با مجلس و مجلسيان پرداخت . نخست پس از تهيهء مقدماتى ، ناگاه به روز پنجشنبه چهارم جمادى الاول 1326 برابر چهاردهم جوزا ( خرداد ) 1287 با هياهو به باغ شاه رفت . بيست هزار سپاهى گرد خود جمع آورد ، باغ شاه را اقامتگاه و سنگر خويش قرار داد و از مجلس خواست هشت تن : ميرزا جهانگير خان مدير روزنامهء صور - اسرافيل 20 ، ميرزا نصر الله ملك المتكلمين ، سيد محمد رضاى شيرازى مدير روزنامهء مساوات ، سيد جمال الدين واعظ اصفهانى ، ميرزا داود خان بهاء الواعظين ، و دو نفر ديگر را كه در راه برقرارى مشروطيت فداكاريها كرده بودند و از مظالم او بد مىگفتند ، به دو سپارد ؛ و در بدام انداختن سيد جمال و ملك المتكلمين سماجت و اصرار بيشتر داشت . ملك چون از پيام شاه و سماجتش در دست يافتن به او و سيد آگاه شد گفت : « خاكبرسر مملكتى كه مشروطيتش به وجود يك كور و يك شل قائم باشد . » ( چنان كه در پيش گذشت پاى سيد بر اثر صدمهء چرخ كالسكه لنگ مانده بود و چشمان ملك المتكلمين آب آورده بود . ) استخاره كردن محمد على شاه اين هشت تن كه شاه مستبد دستگيرى و تسليم ايشان را خواستار شده بود با چند نفر ديگر از بيم گرفتار آمدن ، در مجلس شوراى ملى متحصن شدند و در اتاق -